In- of uitsluitingsclausule goed regelen en vastleggen

25 juni 2021

Zorg voor een up to date privé-administratie!

Hoe werkt een uitsluitingsclausule? Wat kan er met een insluitingsclausule? Wat is goed om te regelen en te bewaken, zodat een schenking of erfenis privévermogen blijft van het eigen kind?

Uitsluitingsclausule

Om ervoor te zorgen dat een schenking of erfenis privévermogen blijft van het eigen kind, kan op de verkrijging de uitsluitingsclausule (oftewel: privéclausule) van toepassing worden verklaard. Daardoor blijft de verkrijging altijd privévermogen, ook al is het kind in gemeenschap van goederen getrouwd. Bij huwelijkse voorwaarden die door het kind en diens partner worden gemaakt, kan daar niet van worden afgeweken.

Wat fiscaal bewaken?

Heeft het kind een groot eigen vermogen en komt daar nog een schenking en erfenis bij, dan kan dat in geval van overlijden van het kind fiscaal nadelig uitpakken voor diens overblijvende partner. Omdat het vermogen met een uitsluitingsclausule altijd privé vermogen blijft van het kind kan dat vermogen bij zijn overlijden niet (voor de helft) fiscaal onbelast aan de achterblijvende partner worden toegerekend door middel van een verrekenbeding of huwelijkse gemeenschap. Dit wordt ook wel de harde variant van de uitsluitingsclausule genoemd. Om dat nadeel te omzeilen kennen we in de praktijk ook een ‘zachte’ variant van de uitsluitingsclausule. Bij de zachte variant is de clausule wel van toepassing bij echtscheiding, maar niet bij overlijden. Eindigt het huwelijk van het eigen kind door overlijden, dan kan dat voor diens partner gunstig uitpakken voor de erfbelasting. De helft van het vermogen dat het eigen kind krachtens schenking of erfenis heeft verkregen, kan op grond van een finaal verrekenbeding of gemeenschap van goederen worden toegerekend aan de partner en is voor de partner dan niet belastbaar voor de erfbelasting.

Goed zwart-op-wit regelen

Een uitsluitingsclausule moet schriftelijk worden vastgelegd. Voor een erfenis wordt dat geregeld bij notariële akte in een testament. Voor een schenking is dat vormvrij. Dat mag in een onderhandse schenkingsovereenkomst en zelfs als vermelding op een bankafschrift waarbij het bedrag wordt overgemaakt. Dat moet wel gebeuren uiterlijk op de dag dat de schenking wordt gedaan. De uitsluitingsclausule met terugwerkende kracht van toepassing verklaren, is niet rechtsgeldig.

Altijd uitsluiting bij ‘nieuwe’ huwelijken

Op 1 januari 2018 is de nieuwe wet op het huwelijksvermogensrecht van kracht geworden. Sindsdien zegt de wet dat schenkingen en erfenissen die door een van de echtgenoten wordt verkregen, niet valt in het gemeenschappelijk vermogen, ook al zijn ze getrouwd in gemeenschap van goederen. Dit geldt alleen voor huwelijken die na 1 januari 2018 zijn gesloten. Voor een huwelijk voor deze datum, blijft gelden dat een schenking of erfenis in het gemeenschappelijk vermogen valt. Voor deze gevallen blijft de uitsluitingsclausule nodig.

Insluitingsclausule

Sinds de invoering van de nieuwe wet in 2018 wordt soms bij schenkingen en erfenissen een insluitingsclausule van toepassing verklaard. Een insluitingsclausule bepaald dat de schenking of erfenis wel in het gemeenschappelijk vermogen valt van het eigen kind en diens partner. De wet bepaling wordt hierdoor dus overruled. En dat is toegestaan. Doel daarbij is het besparen van erfbelasting bij overlijden van het eigen kind. Dat speelt vooral als het kind zelf al over een groot eigen vermogen beschikt. Bij de insluitingsclausule wordt altijd bepaald dat deze alleen geldt bij overlijden, maar niet bij echtscheiding. Door het eigen kind en diens partner kan bij huwelijkse voorwaarden de insluitingsclausule opzij worden gezet. Dit in tegenstelling tot de uitsluitingsclausule waarbij dat niet kan. Met een insluitingsclausule kan dus worden bereikt dat (de helft) van de schenking of erfenis bij overlijden van het kind belastingvrij toekomt aan diens partner.

Sterke werking van een uitsluitingsclausule

In 2019 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de vraag of privévermogen dat is verkregen onder een uitsluitingsclausule maar later is gebruikt voor gezamenlijk uitgaven voor huishouden, hypotheekverplichtingen en consumptieve uitgaven toch privévermogen blijft ondanks dat het vermogen is verbruikt voor gemeenschappelijke doeleinden.

Er heeft zich de zaak van de Hoge Raad een specifieke situatie voorgedaan waarbij een vrouw tijdens het huwelijk drie schenkingen (3 x € 10.000) onder uitsluitingsclausule heeft ontvangen, welke bedragen op de gezamenlijke bankrekening van de echtgenoten zijn gestort. Op het moment dat zij privévermogen stort op de gemeenschappelijke rekening krijgt de vrouw een vergoedingsvordering ter grootte van € 30.000 op het gemeenschapsvermogen. Van de gemeenschappelijke rekening worden diverse consumptieve en huishoudelijke uitgaven gedaan. Ten tijde van de echtscheiding is echter niet meer traceerbaar waaraan het geschonken bedrag is besteed. De vraag die in deze zaak aan de orde was, is of de vrouw (nog steeds) een vordering heeft op de gemeenschap en, zo ja, ter grootte van welk bedrag. De Hoge Raad is van mening dat de vrouw met haar privévermogen gezamenlijke schulden heeft betaald en daardoor haar vordering heeft behouden. Als de vrouw het geld had gebruikt voor (haar) privé-uitgaven, dan had ze geen of een lagere vordering gehad. De man heeft dit echter niet kunnen aantonen, waardoor ze de volledige waarde van de vordering van € 30.000 heeft behouden.

 Een goede administratie blijft belangrijk

Als één van de echtgenoten privévermogen op de gemeenschappelijke rekening stort, ontstaat een vergoedingsvordering van die echtgenoot. Deze vergoedingsvordering blijft volgens de Hoge Raad dus in stand als van de gemeenschappelijke rekening consumptieve bestedingen en kosten van de huishouding worden betaald. In dit geval kon de vrouw aantonen dat haar privévermogen was gestort op de gezamenlijke bankrekening. Het is en blijft dus zeer belangrijk te administreren wat er met het op de gemeenschappelijke rekening gestorte privévermogen gebeurt, zowel voor huwelijken die voor 1 januari 2018 als voor huwelijken die vanaf 1 januari 2018 zijn gesloten. Niet alleen bij echtscheiding moet een overzicht van het privévermogen en gezamenlijke vermogen opgesteld worden, maar bijvoorbeeld ook bij een overlijden.

Deel dit artikel


Wil jij op de hoogte worden gehouden met interessante updates waar je echt iets aan hebt?
Schrijf je dan hier in.




Alle Nieuws