Overlijdensrisicoverzekering en erfbelasting

12 mei 2022

Een juiste uitvoering voorkomt heffing van erfbelasting bij overlijden

Om te voorkomen dat de partner of kinderen achterblijven met schulden na overlijden wordt vaak geadviseerd om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. Bij overlijden keert deze verzekering een bedrag uit waarmee de erfgenamen de schulden dan geheel of gedeeltelijk kunnen aflossen. Hypotheekverstrekkers eisen vaak ook dat u bij het afsluiten van een hypotheek verplicht een levensverzekering afsluit die uitkeert bij overlijden. Maar ook in andere gevallen kan zo’n  verzekering nuttig zijn. We krijgen vaak de vraag of over een uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering erfbelasting is verschuldigd. Als de verzekering op een juiste manier wordt afgesloten en de premie volgens de spelregels wordt betaald, is een uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering vrijgesteld van erfbelasting. Hierna gaan we nader in op deze spelregels.

Soort verzekering

Een overlijdensrisicoverzekering is een specifiek soort levensverzekering. De uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering komt niet van de overledene, maar van een verzekeringsmaatschappij. De uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering valt dus juridisch gezien niet in de erfenis van de overledene. Het lijkt daarom op het eerste gezicht vreemd dat deze uitkering onder de  erfbelasting kan vallen. De wetgever heeft echter uitkeringen van levensverzekeringen, aangemerkt als een ‘fictieve erfrechtelijke verkrijging’. De hoofdregel is dan ook dat over de uitkering erfbelasting is verschuldigd.

Uitkering vrijgesteld onder voorwaarden

De wetgever heeft op deze hoofdregel een uitzondering gemaakt. Als ter zake van de levensverzekering niets aan het vermogen van de overledene is onttrokken, dan zijn degene die de uitkering uit de levensverzekering ontvangen geen erfbelasting verschuldigd. Als de begunstigden van de uitkering de premie van de verzekering zelf hebben betaald, dan is niets aan het vermogen van de overledene onttrokken en wordt voldaan aan de uitzondering. De uitkering uit de verzekering is dan niet belast met erfbelasting. Meestal zijn de begunstigden van een uitkering uit een levensverzekering de partner, (klein)kinderen en/of overige erfgenamen van de overledene. Het is dan ook uiterst belangrijk vast te stellen of uit het vermogen van de overledene op geen enkele manier premies of anderszins vermogen is onttrokken ten aanzien van de verzekering. En dat is soms lastig te bepalen, met name in geval van partners.

Premiebetaling

Als u samen met uw partner een overlijdensrisicoverzekering afsluit, moeten u en uw partner uiteraard premie betalen. Of er erfbelasting verschuldigd is over de uitkering, hangt af van  hoe u de premiebetaling regelt.

Gehuwd in algehele gemeenschap

Voor wie gehuwd is in algehele gemeenschap van goederen is er sprake van een gemeenschappelijk vermogen. De premie van de overlijdensrisicoverzekering wordt dan door  ieder van de partners voor de helft betaald. De uitkering bij overlijden is dan voor de helft met erfbelasting belast. De premie voor de verzekering is immers voor de helft betaald ten laste van de overledene. Het voorkomen van de heffing van erfbelasting over de overlijdensuitkering is alléén mogelijk als u niet in gemeenschap van goederen getrouwd bent.

Huwelijkse voorwaarden/samenwoners

Als u bent gehuwd onder huwelijkse voorwaarden dan is het afhankelijk van de inhoud van die voorwaarden of sprake is van gezamenlijk vermogen. Als de huwelijkse voorwaarden uitgaan van ‘koude uitsluiting’ is er (in beginsel) geen sprake van gezamenlijk vermogen. Dit geldt ook voor samenwonenden. Ook samenwoners hebben geen gezamenlijk vermogen.

Let op: als de premie voor de levensverzekering wordt betaald van een gezamenlijke bankrekening dan kan sprake zijn van gemeenschappelijk vermogen ten laste waarvan de premie is betaald en kan er dus sprake zijn van een uitkering uit een levensverzekering die belast wordt met erfbelasting.

Belasting voorkomen

Als er geen gezamenlijk vermogen is, kan erfbelasting voorkomen worden door de premie uit het ‘eigen vermogen’ te betalen. Dat werkt als volgt. Een overlijdensrisicoverzekering kan ‘kruislings’ worden gesloten. De man sluit een verzekering af op het leven van zijn partners. De man is dan de verzekeringnemer (eigenaar van de polis) en de premiebetaler. De partner is de verzekerde (het verzekerde lijf). Bij overlijden van de partner hoeft de man over de uitkering geen erfbelasting te betalen. Hij heeft de verzekering immers zelf gesloten en de premie betaald. Uiteraard is  het de bedoeling dat dit ook omgekeerd wordt geregeld er van uitgaande dat ook bij overlijden van de man, de partner een uitkering uit de levensverzekering ontvangt. Vandaar de term ‘kruislings’ afsluiten van een verzekering en betaling van de premie.

Premiesplitsing

In de praktijk zien wij vaak dat één polis voor een overlijdensrisicoverzekering wordt afgesloten met twee verzekeringsnemers en twee verzekerden. Een overlijdensrisicoverzekering op twee levens is vaak voordeliger dan twee losse polissen. Dan kunt u de heffing van erfbelasting voorkomen door een goede premiesplitsing. Op de polis wordt vermeld welk deel van de premie bestemd is voor het overlijdensrisico van de één, en dat de ander daarvoor verzekeringnemer is. En andersom. Laat in dat geval op de polis de premiesplitsing aantekenen. Daarmee is kruislings premie betalen geregeld.

Opnemen in huwelijkse voorwaarden

Zorg dat in de huwelijkse voorwaarden is opgenomen dat de  premies voor levensverzekeringen niet tot de kosten voor de huishouding behoren, zodat de premie uit ieders privévermogen betaald wordt.

Beperkte gemeenschap van goederen

Sinds 2018 worden huwelijken ‘standaard’ gesloten met een beperkte gemeenschap van goederen. Een uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering die is afgesloten vóór het huwelijk en waarbij de premie altijd uit het privévermogen is betaald, blijft buiten de gemeenschap. De uitkering is dan niet belast. Wordt de overlijdensrisicoverzekering tijdens het huwelijk gesloten, dan is de hoofdregel dat de premie uit het gemeenschappelijke vermogen wordt betaald. Er is dan over de helft van de uitkering erfbelasting verschuldigd. Het maken van (beperkte) huwelijkse voorwaarden kan dan voorkomen dat erfbelasting betaald moet worden over de uitkering.

Deel dit artikel


Wil jij op de hoogte worden gehouden met interessante updates waar je echt iets aan hebt?
Schrijf je dan hier in.




Alle Nieuws