Uitbetalen kindsdelen?

22 april 2021

Regel tijdig een machtiging

Wanneer een ouder overlijdt, verblijft het vermogen van de overledene meestal bij de partner van de langstlevende. Dat staat niet alleen in de wet sinds 2003 maar komt in Nederland ook voor in het meestvoorkomende testament in Nederland, het zogehete langstlevende testament. Maar niet alleen de partner is erfgenaam, kinderen hebben volgens de wet recht op een kindsdeel van de erfenis van de overledene. De kinderen krijgen ter grootte van hun kindsdeel een vordering op de langstlevende partner die pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende. De vraag die wij vaak krijgen is of de langstlevende ouder de kindsdelen tijdens leven mag uitbetalen aan de kinderen? En is over het uitbetaalde bedrag belasting verschuldigd? En is uitbetaling nog mogelijk als de langstlevende niet meer zelf over dat vermogen kan beslissen? En als dat niet meer kan, is dat achteraf nog te herstellen?

Uitbetaling kindsdelen en fiscale gevolgen

In onze nieuwsbrief van 9 oktober 2017 zijn wij uitgebreid ingegaan op de fiscale gevolgen en voorwaarden van het aflossen van het kindsdeel (overbedelingsschuld) aan de kinderen tijdens leven van de langstlevende ouder. Het artikel vindt u HIER.

Langstlevende kan niet zelf beslissen

Zolang de langstlevende over het vermogen kan beschikken en mag beslissen, kan deze zelf een besluit nemen om het kindsdeel vervroegd af te lossen. Maar wat kan er nog geregeld worden als de langstlevende ouder dementie heeft en het vermogen onder bewind is gesteld? Mag de bewindvoerder dan het kindsdeel uitbetalen? En wat vindt de rechter daarvan?

Voorbeeld uit de praktijk

Ruim 30 jaar geleden is de vader van Henk overleden. Hij had een testament gemaakt waarbij hij zijn gehele nalatenschap had toegedeeld aan zijn echtgenote (de ouderlijke boedelverdeling). De vijf kinderen kregen ieder een vordering van (omgerekend) € 33.000 op hun moeder. Zoals in de meeste testamenten wordt bepaald is de vordering van de kinderen op de langstlevende ouder pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende. In de akte van boedelscheiding die is opgesteld na het overlijden van vader is bepaald dat de schuld van moeder aan de kinderen te allen tijde geheel of gedeeltelijk door haar mag worden afgelost.

NB:  Sinds 1 januari 2003 staat deze regeling in de wet en wordt daarom ‘de wettelijke verdeling’ genoemd (art. 4:13 BW).

Moeder heeft tijdens haar leven ook twee keer ‘schenkingen op papier’ gedaan aan haar kinderen. In totaal gaat het om € 47.316 aan ieder van de kinderen. Daarvan zijn bij de notaris schenkingsaktes opgesteld. Daarin is vastgelegd dat de vorderingen van de kinderen opeisbaar zijn na overlijden van moeder en ingeval haar vermogen onder bewind wordt gesteld.

Onder bewind

Moeder wordt vanwege een plotselinge hersenaandoening opgenomen in een verzorgingshuis. Haar vermogen wordt onder bewind gesteld. Zoon Henk wordt tot bewindvoerder benoemd. Als de ouderlijke woning met toestemming van de kantonrechter wordt verkocht, komt er een behoorlijk vermogen vrij. Dat geld kan gebruikt worden voor aflossing van de overbedelingsschuld (kindsdelen) en de schulden uit hoofde van de schenkingen op papier.

Verzoek om machtiging

Henk vraagt aan de kantonrechter machtiging om de schenkingen aan de kinderen uit te betalen. Ook wil hij de kindsdelen uitbetalen inzake het overlijden van zijn vader. Door het vermogen van zijn moeder te verminderen, hoeft zij niet zo’n grote eigen bijdrage te betalen aan het verzorgingshuis. Daarbij kunnen de kinderen het geld nu goed gebruiken.

Staat wel in de schenkingsakten en niet in het testament

De kantonrechter heeft geen problemen met uitbetaling van de schenkingen. Deze zijn opeisbaar geworden, omdat het vermogen van de schenker (moeder) onder bewind is gesteld. Zo staat het in de schenkingsaktes. Maar dat ligt anders voor uitbetaling van de kindsdelen. In het testament van vader staat dat deze alleen opeisbaar zijn na overlijden van de langstlevende echtgenoot. Dat is nu niet het geval. Ook in de akte van boedelscheiding is geen aanvullende bepaling opgenomen dat de kindsdelen bij opname in een verzorgingshuis of bij onder bewindstelling opgeëist kunnen worden. Dat was wel mogelijk geweest. Ook was het mogelijk om dat later aanvullend in de notariële schenkingsaktes vast te leggen. Dat is niet gebeurd.

Oordeel rechter

Het feit dat de kinderen het geld goed kunnen gebruiken en dat moeder door uitbetaling van de kindsdelen een lagere eigen bijdrage hoeft te betalen, zijn geen bijzondere omstandigheden die uitbetaling van de kindsdelen rechtvaardigen volgens Hof Arnhem-Leeuwarden (ECLI:NL:GHARL:2021:1647). De kantonrechter geeft daar dan ook geen machtiging voor!

Tip

Als daarover in het testament niets staat (check dit), mogen de kindsdelen niet worden uitbetaald als het vermogen van de langstlevende echtgenoot onder bewind wordt gesteld of in geval van opname in een verzorgingshuis. In de akte van boedelscheiding of in latere notariële schenkingsaktes kan daarvoor een aanvullende bepaling worden opgenomen. Beter is het om dat aan te passen in het testament. De langstlevende ouder, die niet onder bewind staat, mag wel zelf gewoon beslissen om een kindsdeel uit te betalen. Let dan wel op de fiscale voorwaarden om niet geconfronteerd te worden met schenkbelasting.

Deel dit artikel


Wil jij op de hoogte worden gehouden met interessante updates waar je echt iets aan hebt?
Schrijf je dan hier in.




Alle Nieuws